Thực tế trong thời gian qua, đầu tư phát triển luôn là vấn đề nóng được nhiều người quan tâm. Tình hình triển khai các dự án đầu tư gặp khá nhiều khó khăn. Tình trạng chậm tiến độ xảy ra phổ biến ở nhiều dự án và có xu hướng gia tăng so với các năm trước. Theo báo cáo của các bộ, ngành và địa phương thì các dự án chậm tiến độ trong các năm là rất cao, cụ thể là năm 2008 mặc dù Chính phủ đã có nhiều biện pháp chỉ đạo, tháo gỡ nhưng số dự án chậm tiến độ cũng chiếm ở mức 16,6% (2007 là 14,8% và năm 2006 là 13,1%). Tình trạng chậm tiến độ các công trình, dự án đã làm tăng chi phí và giảm hiệu quả của các dự án đầu tư, trong đó có nhiều dự án hạ tầng quan trọng. Bên cạnh đó cũng có nhiều dự án xây dựng giữa chừng không có nguồn vốn để hoàn thành đã gây ra thất thoát lãng phí lớn. Nhiều bộ, ngành, địa phương có tình trạng nợ vốn nhiều và kéo dài nhiều năm không xử lý được cũng gây ra kém hiệu quả của đồng vốn đầu tư phát triển (cả nước nợ hàng chục ngàn tỷ đồng). Nguyên nhân của chậm tiến độ đầu tư và nợ lớn có nhiều nhưng có thể tóm tắt một số điểm chính như: chậm tiến độ đền bù giải phóng mặt bằng, tư vấn kém, năng lực thi công và tổ chức hạn chế, thời gian thẩm định, phê duyệt dự án kéo dài và cũng do tình hình giá cả biến động nhiều, chủ đầu tư và nhà thầu không điều chỉnh dự toán ngay mà có tâm lý chờ. Bên cạnh những điều nêu trên là sự thất thoát, lãng phí trong đầu tư phát triển đang là một vấn đề nhức nhối của xã hội. Thực chất của vấn đề đến đâu, hiện chưa có lời giải xác đáng, đang rất cần các cơ quan chức năng nghiên cứu và có giải pháp nhằm đưa ra câu trả lời cụ thể. Một trong những cơ quan có vai trò quan trọng trong giải quyết vấn đề này chính là KTNN. Với sự phân cấp mạnh mẽ trong quản lý đầu tư phát triển hiện nay và trong tương lai, bên cạnh giao quyền chủ động rộng rãi cho các bộ, ngành và địa phương trong quản lý vốn đầu tư phát triển thì cũng cần xây dựng hệ thống giám sát và kiểm tra tương ứng. Đặc biệt, trong tình hình mới lượng vốn đầu tư phát triển ngày một tăng như trên đã nêu thì vai trò của các cơ quan kiểm tra, giám sát và kiểm toán càng ngày càng cần phải được nâng lên. Trong thời gian qua KTNN đã tiến hành kiểm toán nhiều bộ, ngành và địa phương trong quản lý và chi tiêu NSNN cũng đã phát hiện nhiều vụ việc và thu hồi lại cho nhà nước một lượng tài chính khá lớn. Điều này đã và đang khẳng định KTNN là một trong những cơ quan kiểm tra, giám sát việc sử dụng vốn đúng mục đích, đúng pháp luật và hiệu quả. Để KTNN có thể tham gia làm tốt nhiệm vụ của mình trong quản lý chi đầu tư phát triển đòi hỏi KTNN nên tham gia ngay từ đầu và nắm bắt thông tin về quá trình xây dựng kế hoạch tài chính và kế họach đầu tư và phát triển của các cơ quan, bộ, ngành và địa phương trên các mặt như: được tham gia tìm hiểu, nắm thông tin về đầu tư phát triển; có ý kiến đóng góp hoàn thiện các kế họach đầu tư phát triển; tham gia theo dõi và giám sát quá trình đầu tư hoặc kiểm toán từng phần của dự án đầu tư và các công việc có liên quan đến quản lý tài chính. Trong điều hiện nay và với xu thế phát triển trong tương lai đòi hỏi phải đẩy mạnh công tác kiểm tra, giám sát và kiểm toán. Do vậy, KTNN cần được nâng lên một tầm cao mới, trong đó đặc biệt là nâng cao vai trò và vị thế của KTNN trong quản lý chi đầu tư phát triển./.
PGS.TS Lê Quốc Lý
Phó giám đốc Học viện Chính trị - Hành chính Quốc gia Hồ Chí Minh |
